Filmprogramma in samenwerking met Sonsbeek 2026 met twee films en een nagesprek.

Hoe kijken filmmakers naar het verleden, en hoe reconstrueren zij geschiedenis? Deze avond brengt het werk samen van twee filmmakers uit verschillende windstreken en generaties – Pelle Nijburg (geb. 1994, NL) en Rea Tajiri (geb. 1958, VS) – die beiden met archiefmateriaal werken om licht te werpen op deze vraag.

Let op: voertaal van het gesprek is Nederlands, film is Engels ondertiteld.

Deze avond omvat de internationale première van Pelle Nijburgs film First Row gemaakt met financiering die zij ontving na het winnen van de Gelderse Film Pitch Award 2025 tijdens filmfestival Go Short Arnhem. First Row speelt zich af in een klein boerendorp in het westen van Gelderland, in de lente, slechts enkele dagen nadat Nederland door de Geallieerden was bevrijd. Alles lijkt vredig en normaal, maar toch zullen binnenkort honderden, zo niet duizenden, Duitse krijgsgevangenen langs de woonkamers en boerderijen trekken.

Geselecteerd uit het Citizen X videoprogramma, is Rea Tajiri’s History & Memory: For Akiko and Takashige (1991) een poëtische reconstructie van de geschiedenis en herinnering van haar familie, die behoorde tot de 120.000 Japanners en Japans-Amerikanen die na de aanval op Pearl Harbor werden geïnterneerd in kampen. Aan de hand van uiteenlopende bronnen – waaronder interviews, memorabilia, scènes uit Hollywoodfilms en een pelgrimstocht naar het kamp waar haar moeder geïnterneerd was – reflecteert Tajiri op de moeilijkheid van het verbeelden van een verleden dat mensen liever vergeten dan herinneren, evenals op de invloed van beelden op collectieve geschiedenis en herinnering.

Na de vertoning gaan Kim van der Werff, Hoofd Programmering en Educatie bij Focus, en Pelle Nijburg met elkaar in gesprek over het maken van First Row. De koppeling met Rea Tajiri’s film biedt een kader om te bespreken hoe kunstenaars met film en archiefmateriaal hebben gewerkt om de gelaagdheid van het nationale collectieve geheugen bloot te leggen, en om alternatieve perspectieven te bieden op collectief trauma, heling en het verstrijken van de tijd.

‘Wat mij interesseert in het werken met archief is niet het leveren van kritiek op het verleden vanuit een zogenaamd moreel superieur heden. Het gaat mij eerder om het loswrikken van lineaire tijd en ‘vastgeroeste’ beelden, zodat er ruimte ontstaat voor andere denksporen.’ – Pelle Nijburg

[ENGLISH]
How do filmmakers perceive and reconstruct history? This evening brings together the work of two filmmakers from different geographies and generations – Pelle Nijburg (b. 1994, NL) and Rea Tajiri (b. 1958, US) – who both work with archival material to shed light on this question.

The evening includes the international premiere of Pelle Nijburg’s film First Row, made with funding received after winning the 2025 Gelders Film Pitch Award at Go Short Arnhem film festival. First Row depicts a small farming village in the west of Gelderland, in spring, just a few days after the Netherlands had been liberated by the Allies. Everything seems peaceful and normal, yet hundreds, if not thousands, of German prisoners of war will soon be passing by the living rooms and farms.

Selected from the Citizen X video programme, Rea Tajiri’s History & Memory: For Akiko and Takashige (1991) is a poetic reconstruction of her family’s history and memory, who were among the 120,000 Japanese and Japanese Americans imprisoned in internment camps after the attack on Pearl Harbor. Drawing on a range of sources, including interviews, memorabilia, Hollywood film scenes, and a pilgrimage to the camp where her mother was interned, Tajiri reflects on the difficulty of representing a past that people would rather forget than remember, as well as the impact of images on collective history and memory.

After the screening, Focus’ Head of Programme and Education, Kim van der Werff, will be in conversation with Pelle Nijburg about the making of First Row. The pairing with Rea Tajiri’s film offers a framework to discuss how artists have worked with film and archival material to reveal the layered nature of national collective memory, and to offer alternative perspectives on collective trauma, healing, and the passage of time.

‘What interests me about working with archives is not criticising the past from the vantage point of a supposedly morally superior present. Rather, I am concerned with breaking free from linear time and ‘entrenched’ perceptions, so that space is created for alternative ways of thinking.’ – Pelle Nijburg